DHMİ Dev Yatırımlara İmza Atıyor

Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası( İNTES)’in yayın organı İNSAN dergisi için bir yazı kaleme alan Genel Müdürümüz Orhan Birdal, “DHMİ yatırımcı bir kuruluş olduğuna” işaret etti.
Genel Müdür Orhan Birdal’ın yazısı:  Özellikle son 11 yılda havacılık sektöründe yakalanan büyük gelişim ve dönüşümle birlikte havalimanlarının mevcut tesis ve altyapılarında çağımız gereklerine göre yenilenme ihtiyacı doğmuştur. Bunun yanı sıra gerekli görülen illerimize yeni havalimanları inşa edilmiştir. Kuruluşumuz;  hem Yap İşlet Devret projelerini devreye sokarak hem de doğrudan ihale ettiği işlerle önemli bir yatırımcı rolü üstlenmiştir. Gerçekleştirdiği büyük yatırımlarla işletmeci kimliğinin yanında yatırımcı bir kuruluş olarak da anılmaya başlanan DHMİ,  Türkiye inşaat sektöründe de kendine önemli bir yer edinmiş bulunmaktadır. Yatırım programımızdaki işler mevzuat gereği 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale edilip yapımı gerçekleştirilmektedir. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu nispeten yeni bir kanundur. Buna rağmen yürürlüğe girdiği tarihten bu yana hem uygulamada görülen aksaklıkları gidermek hem de değişen ve gelişen ihtiyaçlara cevap vermek için yönetmelik ve tebliğleri ile sık sık değiştirilip yenilenmiştir. Söz konusu yasada aşırı düşük teklifler sorununa yönelik olarak Kamu İhale Kurumunca ikincil mevzuatta oldukça kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Ancak sektörde bu değişikliklerin yeterli olmadığına ilişkin bir kanaat hâkimdir. Yeni düzenlemeler kapsamında kamu kaynaklarının optimum kullanılması ve paranın karşılığının alınması anlayışı içerisinde tüm ihalelerde en düşük fiyatın değil, işin yapılabilirlik değerine karşılık gelen fiyatın kabul edilmesi esası benimsenmiştir. Aşırı düşük teklif tespit ve sorgulama süreci tüm çağdaş ihale sistemlerinde var olan, fiyat rekabeti ile kaynakların verimli kullanılması ve paranın karşılığının alınması ilkelerini dengeleyen hem idare hem de yüklenici açısından güvence teşkil eden bir aşamadır. Bu sorgulamada İdare,  ihale konusu işin sözleşme ve eklerinde tarif edilen vasıflara uygun biçimde gerçekleştirilip kendisine teslimini amaçlarken; yüklenici, sözleşme ve mal oluş mukayesesi yaparak işi sözleşme bedeli sınırları içerisinde gerçekleştirme çabasındadır. Bu açılardan önem arz eden aşırı düşük sorgulamasında yanlış karar verilmesinin muhtemel olumsuz sonuçları; işin sözleşme ve ekleri ile teknik ve sanat kurallarına aykırı biçimde yapılarak idareye teslim edilmesi ya da sözleşmenin yüklenici açısından sürdürülemez hale gelmesi nedeniyle fesih zorunluluğu doğması ve bunun sonucu olarak ihale konusu işin bitirilememesi ve yüklenicinin birçok açıdan zarara uğramasıdır. İhale teorisinin temelinde rekabetçi bir ihale modeli oluşturup azami katılım ve uygun bir yarış ortamı sağlamak yattığından, uygulamada olan Kamu İhale Kanunu ve günümüz inşaat sektörünün rekabetçi yapısı göz önüne alındığında ihalelerde aşırı düşük teklif hususunun önüne geçilmesi pek mümkün görülmemektedir. Bu yüzden asıl odaklanılması gereken konu aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme yönteminin gerçekçi, hızlı ve herkesçe kabul edilebilir olmasıdır. Uygulamada farklı örnekleri olmakla beraber Kamu İhale Kanununun aşırı düşük tekliflere yaklaşımı bu tekliflerin esas itibariyle reddedilmesi gerektiği yönündedir. Çünkü kanunda “ekonomik açıdan en avantajlı teklif” kavramıyla açıklanan uygun olmayan bedellere ihale edilen işlerin hem idare hem de yüklenici açısından doğurduğu kötü sonuçlar ortadadır. Bu yüzden konu hakkında farklı uygulamaların önüne geçebilmek için bir standart getirilmesi önem arz etmektedir. Hali hazır durumda belli idarelerce yayınlanmış birim fiyat pozlarının piyasa rayiçlerini yansıtmaktan uzak olduğu, buna göre hazırlanan yaklaşık maliyetlerin (yukarı yönlü)isabetsiz olabildiği gözlenmektedir. Mevcut uygulamadaki bu durumun aşırı düşük sınır değeri yükselttiği buna bağlı olarak aşırı düşük teklif sayısının artmaktadır. Aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik mevzuattaki karmaşık yapının da etkisi ile ihtilaflı konuların kaynağını bu hususun oluşturduğu söyleyebiliriz.İtirazen şikâyet süreci içinde Hukuka konu olan işlerin gecikmesi, zaman/kaynak israfına yol açtığı gibi ön görülen faydanın sağlanmasını imkânsızlaştırmaktadır. Kaynak kullanan idarelerce oluşturulan birim fiyatların; Pozlar ve fiyatlar yönünden günün koşullarına göre yeniden tespit edilmesi, yapım görevi üslenmiş olan idarelerin belirlenmiş bir bedel üzerinden sözleşmeye bağlanmış işlerin, Yüksek Fen Kurulu’nca veya yetkilendirilmiş bir idare tarafından toplanmak suretiyle sözleşmeye bağlanan fiyatların birim bazında istatistikleştirilmesi (Yapım işlerinde istatistiksel veriler hazırlanırken Türkiye’nin coğrafik ve iklimsel koşullarına göre bölgelere ayrılmasının sağlanması), yılın sonunda poz bazında tespit edilen ortalama reel fiyatlar üzerine müteakip yılın enflasyon hedefi oranı ve müteahhitlik kârı ilave edilmesi suretiyle hazırlanan birim fiyat maliyet pozlarının idarelerce esas alınması yâda yapım işlerine ilişkin sınır değer tespitinde yaklaşık maliyet etkisinin asgariye indirilmesi veya tamamen hesaplamanın dışında bırakılarak, geçerli teklifler arasında uygulanacak bir formül marifetiyle belirlenmesinin söz konusu aksaklıkların çözümüne katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. İş deneyim belgeleri gerçek ya da tüzel kişi isteklilerin, girmek istedikleri ihale konusu iş veya benzer işle ilgili tecrübe, kapasite ve işi yapabilirlik yeteneklerini kanıtlayan belgelerdir. Ancak bu önemi haiz iş deneyim belgelerinin düzenlenmesi ve değerlendirilmesinde bazı karışıklıkların ortaya çıktığı bilinmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından özel sektör işlerini de içine alacak şekilde oluşturulacak sayısal bir sistem yaşanan sorunları en aza indirgeyebilecektir. Kurulacak bir havuza mevcut belgeler aktarılabileceği gibi, yeni verilecek belgelerde oluşturulacak sistemde ortak bir formatta hazırlanarak bu havuza eklenebilir. Yetkili kurumlara sağlanacak sisteme ulaşım yetkisiyle de bu belgelerin doğruluğu, güncelliği, geçerliliği gibi konulardaki soru işaretleri ortadan kaldırılarak ihale süreçlerinin daha hızlı ve güvenilir olması sağlanacaktır. Yine bu sistemle oluşturulacak takip sistemi ve getirilecek sınırlandırmalar ile bu belgelerin birer ticari emtia haline gelmesinin önüne de geçilebilecektir. İnşaat sektöründe kullanılan kalemlerin fiyatları hem enflasyona bağlı olarak hem de yurt içi ve yurt dışı nedenlerle değişiklik göstermektedir. İdare açısından yaptırılacak işin zamanında ve problemsiz teslim alınması, yüklenici açısından da öngörülemeyen fiyat artışları karşısında işin devamlılığının ve yapılabilirliğinin sağlanması için taahhüt edilen işlerde fiyat farkı önemli bir unsur olmaktadır. Bu konu hakkında en son 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren kararnamede yapılan değişiklikle fiyat farkı ödemelerinde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) baz alınmıştır. ÜFE oranı hesaplanırken  tarım, avcılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik ve taş ocakçılığı, elektrik, gaz ve su sektörleri gibi birçok sektör dikkate alınmaktadır. Oran hesaplanırken farklı sektörlerin orana etki etmesi inşaat sektörünü etkileyen fiyat artışlarını doğru olarak yansıtmayabilmektedir. Bu problemi ortadan kaldırmak adına inşaat sektörü için, sektörü etkileyen ana kalemlerden (çimento, betonarme demiri, mazot v.b.) faydalanarak fiyat farkı hesaplarında kullanılmak üzere yeni bir oran hesaplanabilir. Bu hesabın daha hassas ve doğru olması için benzer iş gruplarından faydalanılarak her grup ana kalemlerinden hareketle grup bazlı (Altyapı işlerinde motorin, üst yapı işlerinde çimento, betonarme demiri ağırlıklı gibi) oranlar da belirlenebilir. Bu şekilde inşaat sektörünü temsil eden girdilerden oluşan ve gerçek maliyetleri yansıtan bir fiyat farkı hesabı da yapılabilecektir. Türk inşaat sektörünün geldiği konumu, yurt içi ve yurt dışında üstlenip başarıyla yürüttüğü projeleri gururla takip etmekteyiz. Sektörümüzün bu gelişimini, ivmesini, heyecanını daha da yukarılara taşıyıp dünya inşaat sektöründeki etkinliğini arttırması temennimizdir.