Havacılık Malzemeleri ve Kontrol Tahrik Sistemi Teknolojileri Projeleri İmza Töreni Gerçekleşti…

Havacılık Malzemeleri ve Kontrol Tahrik Sistemi Teknolojileri Projeleri Sözleşme İmza Töreni 20 Şubat 2014 tarihinde Savunma Sanayii Müsteşarlığı`nda gerçekleşti.
İmzalanan sözleşmeler ile Savunma Sanayii Müsteşarlığı`nın vizyonu ile yürütülen teknoloji yönetimi çalışmaları ile yedi adet Ar-Ge projesi başlama aşamasına gelmiştir. Başta TUSAŞ ve TEI olmak üzere çok sayıda firmanın çalışmaları ve üniversitelerin destekleriyle gerçekleşecek bu projeler sonunda elde edilecek yetenekler ile ülkemizin ileri teknoloji alanlarında bilgi birikimi ve derinliğini arttırmak; gelecekteki ürünlerin geliştirilmesine katkı sağlamak ve yurt dışına bağımlılığı azaltmak hedeflenmektedir.
Savunma Sanayii Müsteşarı Murad Bayar törende yaptığı konuşmada; savunma sanayisinin eski dönemlerde mühendis istihdam etmekte yetersiz kaldığını ifade ederek, "Bu çok bir uzak geçmiş değil. Bugün savunma sanayisinde doktora sahibi mühendislere ihtiyaç duyulmaya başladı. Savunma sanayimiz işçilikten teknisyenliğe oradan da mühendisliğe terfi etti. Bugün artık bilime terfi ediyor" ifadesini kullandı.
Hayata geçirdikleri Ar-Ge projelerinin hepsinin belli amaçlara yönelik olduğuna dikkati çeken Bayar, "Bunların hepsi bir plan ve yol haritasıdır. Buradan yapacağımız her çalışmayı, silahlı kuvvetlerimize bir yetenek olarak kazandıracağız" diye konuştu.
TUSAŞ Genel Müdürü Muharrem Dörtkaşlı`da sektörün hızla geliştiğini ifade ederek, bunun sağlam bir yol haritalarının olmasından kaynaklandığını söyledi.
Konuşmaların ardından Türk savunma sanayisi için kritik öneme sahip ve ihracat sınırlamalarına tabi olan bazı malzemeler ile kontrol tahrik sistemlerinin milli imkanlarla yurt içinde geliştirilmesine yönelik olarak toplam 7 sözleşme imzalanmıştır.
İmzalanan sözleşmeler;
1. HAVACILIKTA KULLANILAN KARBON ELYAF TAKVİYELİ TERMOSET REÇİNELİ PREPREG GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ
Yüklenici: TUSAŞ – Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. ve DOWAKSA İleri Kompozit Malzemeler San. Ltd.Şti.`nden oluşan İş Ortaklığı
Kapsam:
Prepreg malzemeler düşük ağırlık, yüksek dayanım ve korozyon direnci avantajları ile havacılık, uzay/uydu, deniz ve otomotiv sektörlerinde geniş kullanım alanına sahiptir. Yüksek dayanım ve korozyon direnci sayesinde kullanıldıkları hava platformlarının ömrünün uzatılmasına katkıda bulunurlar.
Projenin amacı, havacılık sektöründe büyük ölçüde kullanıma sahip olan, ülkemizde üretilmeyen, ihracat lisansına tabii bir prepreg malzemenin geliştirilmesi, üretilmesi, malzeme ve tasarım doğrulama testlerinin yapılması ve bir uçak yapısının (ANKA kiriş parçası) küçük ölçekli statik testinin gerçekleştirilmesidir.
Proje ile yapısal karbon elyaf takviyeli prepreg ve yapısal olmayan cam elyaf takviyeli prepreg malzeme geliştirilecektir. Karbon elyaflı prepreg malzeme, düz dokuma, 5`li saten dokuma ve tek yönlü olmak üzere üç tipte olacaktır.
Bilindiği gibi yurt dışından ithal edilen malzemelerin tedariğinde büyük güçlükler yaşanmakta ve bu durum ekonomik anlamda sıkıntı yaratmaktadır. Yerli prepreg malzemenin üretiminin gerçekleştirilmesi ile havacılık sektörü için büyük önem taşıyan malzemenin tedariğinde dışa bağımlılık ortadan kalkacak ve ülkemize bilgi ve teknoloji birikimi anlamında büyük kazanımlar getirecektir.
2. HAVACILIKTA KULLANILAN KARBON ELYAF TAKVİYELİ TERMOPLASTİK REÇİNELİ PREPREG GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ
Yüklenici:  TUSAŞ – Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. ve MİR AR-GE`den oluşan İş Ortaklığı
Kapsam:
Projede havacılık sektöründe gelecek vaat eden, ülkemizde üretilmeyen, ihracat lisansına tabii termoplastik reçineli prepreg malzemenin geliştirilmesi, üretilmesi, malzeme ve tasarım doğrulama testlerinin yapılması amaçlanmaktadır.
Proje ile termoplastik reçineli yapısal karbon elyaf takviyeli prepreg ve yapısal olmayan cam elyaf takviyeli prepreg malzeme geliştirilecektir. Karbon elyaflı prepreg malzeme, 5`li saten dokuma (5HS (Harness Satin)) ve tek yönlü (UD (unidirectional tape)) olmak üzere iki tipte olacaktır. Belirlenecek Karbon elyaf ve PEEK (Polieter-eter-keton)  reçine tipleri ile prepreg süreç geliştirilmesine başlanılacak ve en iyi sonuç veren süreç ile doğrulama işlemleri yapılacaktır.
Yerli prepreg malzemenin üretiminin gerçekleştirilmesi ile havacılık sektörü için büyük önem taşıyan ve yurt dışından tedariğinde güçlük yaşanan malzemeler için dışa bağımlılık ortadan kalkacak ve ülkemize bilgi/tecrübe/üretim anlamında büyük kazanımlar getirecektir.
3. HAVACILIKTA KULLANILAN MAGNEZYUM DÖKÜM TEKNOLOJİSİ GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ
Yüklenici:  TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş
Alt Yüklenici: VİG METAL San. ve Tic. Ltd.Şti
Danışman: ODTÜ
Kapsam:
Helikopter platformlarında kullanılmak üzere magnezyum alaşım döküm teknolojisi ve sürecinin kazanılması, helikopterlerde yüksek yorulma direncine sahip hafif dişli kutusu gövde parçalarının üretilmesi ve döküm sürecinin doğrulanması amaçlanmaktadır.
Proje, deneysel çalışma ile doğrulanmış süreçler ve mühendislik yöntemleri kullanılarak, ATAK helikopterinin dişli kutusu üst gövdesinin yerli tasarım ve döküm süreci ile üretilmesi ve magnezyum döküm sürecine ait tasarım parametrelerinin belirlenmesi ile Teknik Veri Paketi (TVP) hazırlanmasını kapsamaktadır.
4. TİTANYUM ALAŞIMLARI İÇİN SÜPERPLASTİK ŞEKİLLENDİRME PROSESİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ
Yüklenici:  TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayii ile TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş.`den oluşan İş Ortaklığı
Danışman: Atılım Üniversitesi
Kapsam:
Titanyum alaşımları için süperplastik şekillendirme süreci gerek uçak gövde parçalarında gerekse uçak motor parçalarında kullanılmakta olup, Proje ile, "Süperplastik Şekillendirme" sürecinin ülkemize kazandırılması amaçlanmaktadır.
Süperplastik şekillendirme süreci; havacılık sektöründe, metalürjik ve mekanik özelliklerinden dolayı uçak gövdelerinde ve uçak motorlarında yoğunlukla kullanılmakta olan titanyum alaşımlı büyük ve karmaşık parçaların tek bir operasyonla imal edilebilmesine olanak sağlamaktadır.
Bu proje kapsamında;
• Titanyum alaşımından imal parçaların SPF süreci ile üretilebilmesi için gerekli süreç parametrelerinin optimizasyonu hakkında tecrübe kazanılması,
• Parça geometrisinden bağımsız olarak, sonlu elemanlar metodunun kullanılması amacıyla süreç simülasyon araçlarının geliştirilmesi sayesinde, pahalı deneme/yanılma yöntemlerine başvurulmadan kalıp tasarımının gerçekleştirilmesi, süreç parametrelerinin optimize edilmesi, süreç sonucunda oluşacak geometri hakkında bilgi edinilmesi ve
• Kazanılan alt yapı ve bilgi birikiminin mevcut ve gelecek projelerde (süperplastik şekil verme ve difüzyon kaynağı yöntemlerinin birleştirilmesi gibi) kullanılması hedeflenmektedir.
5. HAVACILIKTA KULLANILAN TİTANYUM DÖKÜM TEKNOLOJİSİ GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ
Yüklenici: TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş
Alt Yüklenici: Gür Metal Hassas Döküm San. ve Tic. Ltd.Şti.
Kapsam:
Projenin amacı, hava platformlarında ihtiyaç duyulan titanyum alaşım parçaların vakum hassas döküm yöntemi ile yerli olarak üretim kabiliyetinin kazanılmasıdır.
Proje, havacılık uygulamalarına yönelik belirlenen parçaların yerli tasarım ve döküm süreci ile üretilmesini ve titanyum döküm sürecine ait tasarım parametrelerinin belirlenmesi ile Teknik Veri Paketi (TVP) hazırlanmasını kapsamaktadır.
6. HAVACILIKTA KULLANILAN NİKEL ALAŞIM KATMANLI İMALAT TEKNOLOJİSİ GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ
Yüklenici: TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş
Danışman: Koç Üniversitesi
Kapsam:
Dünyanın önde gelen havacılık şirketleri tarafından geleceğin imalat teknolojisi olarak görülen katmanlı imalat (additive manufacturing) teknolojisinin, fonksiyonel parça imalatına yönelik olarak ülkemize kazandırılması, ülkemiz ve özellikle havacılık sektörümüz açısından oldukça önemlidir. Bu proje ile katmanlı imalat teknolojilerinden biri olan Lazerle Metal Toz Ergitme (LAM - ing. Selective Laser Melting, Direct Metal Laser Sintering, Laser Cusing, vb.) sürecinin ülkemiz havacılık sektörüne kazandırılması amaçlanmaktadır.
Bu proje kapsamında; yüksek sıcaklık uygulamalarında kullanılan nikel süperalaşımı (UNS N06625) LAM süreci ile üretilebilmesi için gerekli bilgi birikimi oluşturulması ve tecrübe kazanılması, LAM süreci sonrasında, ikincil işlemlerin (ısıl işlemler, yüzey iyileştirme, vb.) süreç çıktılarına olan etkilerinin karakterizasyonu, LAM süreci sonrasında üretilen parça üstünde termal artık gerilmelerden dolayı oluşabilecek çatlak ve deformasyon gibi istenmeyen unsurların süreç öncesinde öngörülebilmesini sağlamak maksadıyla sürecin sonlu elemanlar metoduyla modellenmesi bulunmaktadır.
Proje, nikel alaşım katmanlı imalat teknolojisinin geliştirilmesi ve bu imalat teknolojisine ait süreç limitlerinin belirlenmesi ile Teknik Veri Paketi (TVP) hazırlanmasını kapsamaktadır.
7. SERVO MOTOR GELİŞTİRİLMESİ PROJESİ
Yüklenici: TUSAŞ – Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. ve FEMSAN Elektrik Motorları San. Tic. A.Ş.`den oluşan İş Ortaklığı
Kapsam:
Projede, TUSAŞ tarafından üretilen ANKA İHA ve gelecekte üretilmesi muhtemel Stratejik İHA platformlarına ait servo motorların/hareketlendiricilerin milli imkanlarla geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Proje kapsamında; havacılığın gerektirdiği güvenilirlik standartları (DO-178 ve DO-254) ve askeri standartlar çerçevesinde geliştirilecek servo motorların/hareketlendiricilerin tasarımı, üretimi, testleri ile bu hareketlendiricilerde kullanılabilecek elektrik motorlarının yerli tasarımı, üretimi ve testleri gerçekleştirilecektir.